AMSTERDAM - Hoe ver mag je gaan om je vrijheid te beschermen? Die vraag staat centraal in Wachten op Marsha, de nieuwe voorstelling van Raymi Sambo Maakt. Het onderwerp is urgent en het spel overtuigt, maar door de onduidelijke situering en de voortdurend hoge emotionele toon komt het centrale dilemma niet altijd scherp uit de verf.

In de grote Rabozaal van Internationaal Theater Amsterdam vallen de vele lege stoelen onmiddellijk op. Op het podium wacht een groep queeractivisten op het moment waarop ze in actie zullen komen. Onder leiding van Marvan willen ze World Pride 2026 kapen om aandacht te vragen voor de toenemende pesterijen en het geweld tegen queer personen.

Het plan plaatst Marvan voor een fundamentele keuze. Hij is pacifistisch, maar voelt de druk van de anderen om zich harder op te stellen. Kun je blijven vasthouden aan vreedzaam verzet wanneer je zelf met geweld en onderdrukking te maken krijgt? Of bereik je daarmee uiteindelijk te weinig?

Het is een sterk en relevant uitgangspunt. Regisseur Raymi Sambo verbindt de hedendaagse strijd voor queerrechten met de Stonewall-rellen van 1969. Toen ontruimde de politie de Stonewall Inn in New York. Na jaren van treiterijen, vernedering en geweld besloten bezoekers, dragqueens en activisten zich te verzetten. De rellen groeiden uit tot een belangrijk moment in de geschiedenis van de wereldwijde queerbeweging.

Meer dan vijftig jaar later staan verworven rechten opnieuw onder druk. Sambo zegt ernstig bezorgd te zijn over het toenemende geweld tegen queer personen, zowel wereldwijd als in Nederland. Met Wachten op Marsha hoopt hij het vuur voor een nieuw Stonewall-moment aan te wakkeren.

Waar en wanneer speelt dit?

Toch roept de voorstelling vooral aan het begin een andere vraag op: waar en wanneer speelt dit verhaal precies? De verwijzing naar World Pride 2026 doet vermoeden dat het om Amsterdam in de nabije toekomst gaat. Tegelijkertijd zijn er scènes en uitspraken die sterk aan de Verenigde Staten doen denken. De manier waarop over de politie wordt gesproken en de gewelddadige dreiging rond de activisten roepen een ander maatschappelijk klimaat op.

De voorstelling lijkt bewust te kiezen voor een niet nader bepaalde toekomst, maar geeft daarvoor te weinig houvast. Juist omdat het onderwerp zo belangrijk is, zou meer duidelijkheid helpen. Gaat het om een waarschuwing voor wat er kan gebeuren wanneer de samenleving verder radicaliseert? Is het een toekomstbeeld? Of moeten we de gebeurtenissen zien als een directe weerspiegeling van het Nederland van nu? De voorstelling laat die mogelijkheden naast elkaar bestaan, zonder een heldere keuze te maken.

Voortdurend op de hoogste stand

De acteurs – Ro Verwey, Lars Brinkman, Marie-Claire Molly, Maartje Strijk en Jan van Est – spelen met grote inzet. De spanningen binnen de groep zijn voelbaar en de personages dragen zichtbaar de gevolgen van uitsluiting, angst en woede met zich mee.

Toch staat vooral één personage bijna voortdurend op de hoogste emotionele stand. Haar woede is begrijpelijk, maar krijgt weinig ontwikkeling. Wanneer boosheid vanaf het begin maximaal wordt ingezet, blijft er weinig ruimte over om verder op te bouwen. Meer stilte en nuance zouden de woede juist sterker kunnen maken.

Een van de overtuigendste momenten ontstaat wanneer twee mannen zich zacht en kwetsbaar tegenover elkaar opstellen. Daar wordt zichtbaar wat er werkelijk op het spel staat: niet alleen politieke vrijheid, maar ook het recht om zonder angst lief te hebben en jezelf te kunnen zijn.

In die kleinere momenten komt de voorstelling dichterbij. Ze laten zien dat verzet niet alleen bestaat uit schreeuwen, dreigen of terugslaan, maar ook uit zorg, verbondenheid en het weigeren om je menselijkheid te verliezen.

Is geweld het antwoord op geweld?

De kracht van Wachten op Marsha ligt in het morele dilemma: wat doe je als vreedzaam protest niet genoeg lijkt? Mag je geweld met geweld beantwoorden en wanneer slaat verzet om in radicalisering?

De voorstelling geeft daarop terecht geen eenvoudig antwoord, maar de dreiging blijft soms te abstract. Ook het plan om World Pride te kapen schuurt. Pride is niet alleen protest, maar ook een viering van zichtbaarheid en verworven vrijheid. Juist die combinatie had sterker naar voren mogen komen. Door de harde toon kan de voorstelling mensen die verder van het onderwerp afstaan eerder buitensluiten dan meenemen.

Een voorstelling die discussie oproept

Wachten op Marsha is geen comfortabele voorstelling, maar dat hoeft ook niet. Ze stelt wezenlijke vragen over verzet, vrijheid en de grenzen van vreedzaam protest. De bevlogenheid van de makers en de inzet van de acteurs staan buiten kijf.

Toch is voor het aanwakkeren van een werkelijk debat meer nodig dan woede alleen. De voorstelling zou aan kracht winnen wanneer duidelijker werd in welke wereld de personages leven, de verschillende standpunten meer ruimte kregen en de dreiging concreter met het heden werd verbonden. Dan zou het dilemma tussen vreedzaam verzet en radicale actie sterker gaan schuren.

Nu blijft een urgente en goed gespeelde voorstelling over die veel wil vertellen, maar niet altijd richting kiest. Ze roept wel discussie op over het doel van verzet en de middelen die daarvoor geoorloofd zijn. Mogelijk is dat precies het gesprek dat Sambo met

Wachten op Marsha wil beginnen. De Pride-première van Wachten op Marsha is donderdag 30 juli om 20.00 uur in de Rabozaal van Internationaal Theater Amsterdam. De voorstelling is daar tot en met vrijdag 31 juli te zien, met Engelse boventiteling. Van 25 september tot en met 17 december volgt een tournee langs verschillende Nederlandse steden.