AMSTERDAM - Van 6 oktober 2017 tot en met 7 januari 2018 eert het Rijksmuseum Nederlands eerste schilder: Johan Maelwael
Deze oom van de legendarische gebroeders Van Limburg was rond 1400 actief als veelzijdig, vernieuwend en productief kunstenaar in het hertogdom Gelre en aan het Bourgondische hof. Het Rijksmuseum organiseert de tentoonstelling in nauwe samenwerking met het Musée du Louvre, dat Maelwaels meest beroemde schilderij La Grande Pietà ronde uitleent. Het paneel verlaat Parijs voor het eerst sinds 1962 en beleeft zijn primeur in Nederland.

Middeleeuwse pracht en praal
Met de tentoonstelling Johan Maelwael toont het Rijksmuseum een rijkdom aan West-Europese middeleeuwse kunstschatten van het hoogste niveau. Voor de eerste keer worden schilderijen van Johan Maelwael (Nijmegen, ca. 1370- Dijon 1415) en zijn hertogelijke werkplaats in Dijon in samenhang getoond met schilderijen, handschriften, edelsmeedwerk, ivoren en beelden van de belangrijkste Nederlandse kunstenaars en hun Franse tijdgenoten uit de periode van de zogenaamde Internationale Gotiek. Verbanden worden niet alleen gelegd met het werk van de schilders Jean de Beaumetz, Henri Bellechose en Colart de Laon, de beeldhouwers André Beauneveu, Claus Sluter en Claes de Werve, maar ook met de rijk gedecoreerde handschriften van de gebroeders van Limburg.

Uitzonderlijke bruiklenen
Slechts een zeer klein aantal schilderijen van Johan Maelwael is bewaard gebleven. Gezien de kwetsbaarheid van het werk, is het uitzonderlijk dat het Musée du Louvre voor deze tentoonstelling bij hoge uitzondering het beroemdste schilderij van de Nijmeegse meester, La Grande Pietà ronde, uitleent. Maelwael schilderde deze combinatie van de Man van Smarten met de Heilige Drie-eenheid rond 1400 voor Filips de Stoute, hertog van Bourgondië (1342-1404). Het paneel, dat geldt als het absolute topstuk van de tentoonstelling, verliet Parijs voor het laatst in 1962. Totaal komen dit najaar zo’n vijftig uitzonderlijke bruiklenen naar het Rijksmuseum, onder meer van de Bibliothèque nationale de France in Parijs, het Cleveland Museum of Art, de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel en het Metropolitan Museum of Art in New York.

Hofschilder
Begonnen als heraldisch schilder aan het Gelderse hof in Nijmegen werkte Johan Maelwael vervolgens bijna twintig jaar in Frankrijk voor onder andere Koningin Isabella van Beieren en als hofschilder en kamerdienaar van de Bourgondische hertogen Filips de Stoute en Jan zonder Vrees. Hij werd een van de meest succesvolle en bestbetaalde meesters in West-Europa. Tussen ongeveer 1385 en zijn vroegtijdige dood in 1415 beschilderde Maelwael wimpels, banieren en militaire uitrustingen, ontwierp hij patronen voor stoffen, vervaardigde hij grote religieuze schilderingen, schiep hij verfijnde miniaturen in handschriften, voorzag hij beelden van goud en kleur en schilderde hij kleine devotiestukken en portretten. Rond 1400 introduceerde Maelwael zijn drie getalenteerde neven Herman, Johan en Paul van Limburg als miniatuurschilders in Frankrijk.