AMSTERDAM - Wat dragen we met ons mee dat niet bij ons begonnen is?

In The Silence We Inherit onderzoekt de Japanse storyteller en performancekunstenaar Terra Norihiro Terazawa de sporen die familiegeschiedenis, cultuur en eerdere generaties in ons kunnen achterlaten. De voorstelling beweegt zich tussen persoonlijke herinnering en collectieve geschiedenis, tussen Japan en Europa, en tussen traditie en technologie.

Terra's nieuwe werk richt zich in het bijzonder op intergenerationeel trauma: de manieren waarop ervaringen, stiltes, verwachtingen en pijn zich mogelijk door generaties heen voortzetten. Vanuit zijn eigen familiegeschiedenis onderzoekt hij wat het betekent om de erfenis die we met ons meedragen onder ogen te zien, te begrijpen en misschien zelfs te transformeren.

De voorstelling combineert mondelinge storytelling met beweging en Japanse lichaamspraktijken. Tegelijkertijd spelen live gecodeerde geluiden en visuals een belangrijke rol. Met technologieën als Strudel en Hydra creëert Terra een artistieke interventie in herinnering, familiegeschiedenis en voorouderlijke lijnen.

Daarmee ontstaat een voorstelling waarin verschillende werelden elkaar ontmoeten: Japanse traditie en digitale technologie, lichaam en beeld, persoonlijke ervaring en historische geschiedenis.

Ook de relatie tussen Nederland en Japan vormt onderdeel van de bredere context van het werk. Terra onderzoekt hoe historische lijnen uiteindelijk onverwacht kunnen terugkeren in persoonlijke verhalen en identiteit.

The Silence We Inherit stelt daarmee vragen die verder reiken dan één familie of één cultuur. Wat hebben wij geërfd? Wat dragen wij met ons mee? En wat kunnen we begrijpen, accepteren of transformeren?

De voorstelling gaat officieel in première tijdens het Amsterdam Storytelling Festival en maakt deel uit van het huidige traject van Amsterdam Fringe.

De productie wordt gesteund door Japan Fans van CEAL Utrecht, de posters en flyers zijn ontworpen door Martine Mussies.

Van erfenis naar transformatie

Een interview met Terra Norihiro Terazawa

Interview geschreven door Martine Mussies.

Wat erven we van de mensen die vóór ons kwamen? Niet alleen namen, verhalen en tradities, maar misschien ook stiltes, wonden, verwachtingen en patronen die zich stilletjes van de ene generatie naar de volgende kunnen verplaatsen. In zijn nieuwe theatervoorstelling onderzoekt de Japanse storyteller en performancekunstenaar Terra Norihiro Terazawa precies deze vraag.

De voorstelling vormt het tweede deel van een geplande trilogie, die begon met Terra's onderzoek naar de relatie tussen natuur, mens en menselijke natuur. Deze keer richt hij zijn aandacht sterker op de menselijke natuur en in het bijzonder op intergenerationeel trauma. Vanuit zijn eigen familiegeschiedenis, zijn Japanse culturele achtergrond en zijn ervaringen met het leven in de westerse samenleving vraagt Terra zich af wat het betekent om de erfenis die we met ons meedragen te herkennen en misschien ook te transformeren.

Ook technologie maakt deel uit van dat proces. Live gecodeerde geluiden en beelden, gemaakt met onder meer Strudel en Hydra, worden een manier om in de familiegeschiedenis en voorouderlijke lijnen te 'hacken'. Storytelling, beweging, Japanse lichaamspraktijken, technologie en traditie ontmoeten elkaar op het podium, soms harmonieus en soms juist doordat ze bewust wrijving veroorzaken.

We spraken met Terra over trauma, herinnering, de Japanse geschiedenis, het lichaam, technologie, storytelling en de mogelijkheid van transformatie.

Je nieuwe voorstelling gaat over intergenerationeel trauma. Wat betekent dat persoonlijk voor jou?

Als storyteller verbeeld ik mijn eigen familietrauma en intergenerationeel trauma, maar het is ook mijn bedoeling om iets aan te raken dat algemener en universeler is.

Het onderwerp is op de een of andere manier al heel lang aanwezig in mijn leven. De afgelopen jaren werd het echter steeds duidelijker voor me, vooral door ervaringen binnen mijn familie.

Op een gegeven moment realiseerde ik me dat ik behoorlijk diep in de modder moest duiken om er een bloem uit te kunnen halen.

Er is een boeddhistische metafoor die zegt: 'No mud, no lotus.'

Wat inspireerde je in eerste instantie om dit werk te maken?

Het kwam voort uit zowel mijn privéleven als mijn sociale leven.

De afgelopen jaren ben ik bezig geweest met familiedrama's en heb ik mijn familie geholpen. Die ervaringen brachten me ertoe dit onderwerp te onderzoeken. Tegelijkertijd gaf het leven in een westerse samenleving me een ander perspectief.

Ik merkte dat veel mensen die ik ontmoette psychologische moeilijkheden of andere vormen van tegenslag hadden meegemaakt. En wanneer ik hen persoonlijk beter leerde kennen, ontdekte ik vaak dat daar iets aan hun familiegeschiedenis verbonden was: intimidatie, misbruik, moeilijke relaties met ouders, of dingen die nog verder teruggingen.

En zodra ik aandacht begon te besteden aan intergenerationeel trauma, begon ik het overal te zien: in mijn persoonlijke leven, in mijn sociale leven en daarbuiten.

Beweegt de voorstelling zich van jouw persoonlijke verhaal naar een breder cultureel en universeel verhaal?

Ik denk dat het persoonlijke het vertrekpunt is. Maar vanaf het moment dat de inspiratie bij me kwam, zag ik het niet alleen als mijn individuele reis. Ik werd oprecht nieuwsgierig naar hoe andere mensen hiermee omgaan.

Die nieuwsgierigheid werd een heel belangrijk onderdeel van het artistieke proces.

Je werk raakt ook aan de Japanse oorlogsgeschiedenis. Waarom denk je dat deze geschiedenissen nog steeds belangrijk zijn?

Ik denk niet per se dat we over geschiedenis moeten blijven praten, alleen maar om erover te praten. Wat mij bezighoudt, is dat de moderne samenleving de impact die geschiedenis nog steeds op ons heeft, kan negeren of onderschatten.

We onderschatten vaak de impact die wij als mensen hebben en wat die impact kan betekenen voor toekomstige generaties.

Als het gaat om de oorlogsgeschiedenis van Japan, kennen we het einde van de oorlog, maar er zijn veel verhalen, ervaringen en anekdotes die begraven zijn gebleven. Er zijn ook vragen over verantwoordelijkheid en over de voortdurende impact die deze geschiedenis op individuele mensen heeft, waar niet altijd over gesproken wordt.

Ik maak in deze voorstelling geen diepgaand historisch onderzoek naar de oorlog. Maar ik denk dat het belangrijk is om te beseffen dat geschiedenis niet simpelweg eindigt wanneer de historische gebeurtenis voorbij is. De gevolgen ervan kunnen via mensen en generaties blijven voortbestaan.

Er is hier ook een interessante Nederlands-Japanse verbinding. Komt die terug in de voorstelling?

Interessant genoeg wel. Ook de historische relatie tussen Nederland en Japan wordt onderdeel van de context, onder meer in relatie tot mijn voorouders.

Het is fascinerend om te ontdekken hoe verschillende historische lijnen uiteindelijk weer samenkomen in het persoonlijke verhaal.

Je verbindt geschiedenis, herinnering en identiteit ook met persoonlijk welzijn. Hoe werkt dat?

Voor mij zijn die dingen bijna niet van elkaar te scheiden.

Wanneer ik me verbind met de geschiedenis, herinneringen en identiteit van mijn erfgoed, heeft dat uiteindelijk ook invloed op mijn eigen welzijn. Het is moeilijk om te zeggen wat er eerst komt.

Misschien zijn kunstenaars en performancekunstenaars mensen die bereid zijn om vooraf te lijden, zodat het publiek uiteindelijk iets kan ervaren.

Voor mij is dit proces er een geweest van openbaring, begrip en acceptatie. En misschien ook van heling en verzoening.

Je gebruikt niet alleen woorden, maar ook het lichaam. Wat voegt het lichaam toe aan storytelling?

Als kunstenaar uit Japan ben ik altijd nieuwsgierig geweest naar de relatie tussen technologie en traditie, maar ik ben me de laatste tijd ook steeds meer gaan interesseren voor Japanse lichaamspraktijken.

Hoe gebruikten Japanners hun lichaam traditioneel in het dagelijks leven? Hoe zaten, stonden en bewogen ze? Hoe droegen ze zichzelf?

Voor mij is de hele Japanse geschiedenis belichaamd.

Storytelling gebeurt niet alleen via een zwevend hoofd dat woorden spreekt. Het hele lichaam kan iets uitdrukken. Het onderzoeken van houding, beweging en lichamelijke gewoonten wordt zo een andere manier om te vragen wat het betekent om de Japanse geschiedenis te belichamen.

En vervolgens breng je technologie in deze heel fysieke en mondelinge traditie.

Ja. Die spanning fascineert me.

De voorstelling gebruikt live gecodeerde geluiden en visuele technologie, waaronder Strudel en Hydra. Ik zie dit als een interventie in de familiegeschiedenis en de geschiedenis van mijn voorouders.

Als storyteller stel ik me storytelling vaak voor als een film. Wanneer je naar een goede film kijkt, is er goede muziek en zijn er goede beelden. Daarom raakte ik geïnteresseerd in het integreren van die elementen in storytelling zelf.

Soms komen de verschillende elementen samen als één geheel. Soms staan ze los van elkaar en creëren ze een soort chaos.

Die spanning maakt deel uit van het werk.

Waren er dingen die je tijdens het maken van de voorstelling verrasten?

Voortdurend.

Omdat dit een verhaal over mijn eigen familie is, begon ik dingen over mijn verleden te ontdekken die me verrasten. Toen ik jong was, had ik een bepaalde perceptie van mijn jeugd. Maar hoe dieper ik in het verhaal dook, hoe meer ik me realiseerde dat ik eigenlijk veel liefde, privileges en een heel fijne omgeving had ervaren.

Dat was een verrassing.

De uitdaging was er daarentegen vanaf het begin. Ik wist dat ik met moeilijke onderwerpen bezig was. Op een gegeven moment realiseerde ik me zelfs dat hoe uitdagender de voorstelling voelde, hoe sterker ik haar wilde maken.

Ik dacht: 'Dit is zó uitdagend. Dat betekent dat ik dit werk ontzettend graag wil presenteren.'

Wat hoop je dat het publiek meeneemt uit de voorstelling?

Ik wil natuurlijk niet te veel verklappen.

Maar ik wil dat het publiek de diepte en het gewicht voelt van wat we intergenerationeel trauma zouden kunnen noemen, of misschien simpelweg erfenis.

Ik wil dat mensen vanuit dat perspectief nadenken over hun eigen erfenis.

Wat heb je geërfd? Wat draag je met je mee? En wat zou je willen transformeren, begrijpen of accepteren?

Mijn hoop is dat er een klein zaadje van moed in het hart van mensen wordt geplant: de moed om iets te doen met datgene waarmee ze geconfronteerd worden en datgene wat ze willen transformeren.

Je presenteert dit werk aan een Europees publiek. Wat maakt dit verhaal hier relevant?

Dit is noodzakelijkerwijs een heel subjectief perspectief, omdat ik als Aziatisch en Japans persoon naar Europa kijk.

Ik heb soms het gevoel gehad dat Europese samenlevingen, waaronder Nederland, een andere relatie hebben met voorouders dan de relatie waarmee ik ben opgegroeid. Binnen een Japanse context, en zeker vanuit mijn eigen achtergrond, kan er een sterke verbondenheid zijn met waar je vandaan komt en met vorige generaties.

Tegelijkertijd hoor ik, wanneer ik met mensen in Europa en Nederland over deze voorstelling praat, vaak: 'Ik heb dit intergenerationele trauma ook.'

Misschien is het onderwerp dus universeler dan we in eerste instantie denken.

Je wilt ook BIPOC-gemeenschappen en kunstenaars bereiken. Waarom is dat belangrijk voor je?

Ik zou graag willen dat de voorstelling meer zichtbaarheid geeft aan BIPOC-diasporagemeenschappen in Nederland en Europa, en aan BIPOC-kunstenaars, identiteiten, culturen en erfgoed.

Ik zou vooral graag verbinding maken met mensen en organisaties die werken rond intergenerationeel trauma, erfgoed en de ervaringen van Aziatische gemeenschappen in Europa.

En ik zou de voorstelling graag verder brengen, ook naar festivals in Azië en Japan.

Er zijn veel mensen van kleur wier verhalen met deze thema's verbonden zijn, en ik hoop dat ik ook die verhalen wat meer in het licht kan zetten.

Je hebt verteld dat je Japan anders bent gaan ontdekken nadat je Japan had verlaten. Wat heeft die ervaring je geleerd?

Dit is iets wat ik steeds beter ben gaan begrijpen naarmate ik ouder werd.

Toen ik jonger was, hield ik niet bijzonder veel van bepaalde aspecten van de Japanse cultuur. Japan kan heel gestructureerd zijn: de manier waarop we zitten, de manier waarop we buigen, de vormen en structuren die het dagelijks leven bepalen. Dat was zelfs een van de redenen waarom ik vertrok.

Globalisering en het leven in het buitenland gaven me uiteindelijk een heel ander perspectief.

Op een dag, toen ik de Japanse vormen en structuren dieper begon te onderzoeken, realiseerde ik me dat ze misschien niet waren ontstaan omdat Japanners geloofden dat deze vormen de beste waren of de enige manier.

Ik begon ze te begrijpen als manieren om jezelf te bevrijden van fysieke en mentale beperkingen.

Dat veranderde de manier waarop ik naar Japan keek.

En toen ik mijn cultuur op die andere manier kon begrijpen, herontdekte ik zowel mijn land als mezelf.

Tot slot: als iemand je werk nog nooit heeft gezien, waarom zou diegene dan juist deze voorstelling moeten bezoeken?

Ik hou van storytelling.

Ik hou van theater omdat het met een breed publiek kan communiceren, en ik hou van storytelling omdat het zo'n menselijke manier van communiceren is. Het kan een boodschap overbrengen zonder die simpelweg bij iemand naar binnen te duwen of iemand ermee om de oren te slaan.

Storytelling kan mensen transformeren.

Een verhaal begint op de ene plek en eindigt ergens anders. Dat is transformatie.

En ik weet dat deze voorstelling mijzelf al diepgaand heeft beïnvloed. Ze heeft veranderd wie ik ben.

Dus misschien kan de voorstelling, als dat met mij is gebeurd, ook voor iemand die ernaar kijkt transformerend zijn.

Dit is mijn huidige artistieke geschenk aan het publiek.

Als je het mooi vindt, neem het dan mee.

En als je het niet mooi vindt, laat het dan achter.

Van erfenis naar transformatie

Terra's nieuwe voorstelling stelt een ogenschijnlijk eenvoudige vraag: wat dragen we met ons mee dat niet bij ons begonnen is?

Via zijn eigen familieverhaal opent Terra een veel bredere conversatie over herinnering, geschiedenis, identiteit en de manieren waarop het verleden in het heden kan voortleven. Japanse tradities van lichamelijke expressie ontmoeten live gecodeerde technologie; mondelinge storytelling ontmoet visuele experimenten; persoonlijke ervaring ontmoet vragen die veel verder reiken dan één familie.

En misschien is dat juist wat het werk zo interessant maakt voor iedereen die tussen culturen leeft. Wat gebeurt er wanneer we de plek waar we vandaan komen verlaten? Wat gebeurt er wanneer afstand ons in staat stelt om onze eigen cultuur anders te bekijken? En wat gebeurt er wanneer we terugkeren naar onze erfenis, niet alleen om haar te bewaren, maar om haar te begrijpen, ter discussie te stellen en onze relatie ermee te transformeren?

Terra's voorstelling gaat officieel in première tijdens het Amsterdam Storytelling Festival en maakt ook deel uit van het huidige traject van Amsterdam Fringe.