AMSTERDAM - Bewoner Niek van der Heijden baalt van cafés en restaurants die steeds meer stoeltjes en tafeltjes op hun terras neerzetten. Natuurlijk, een terras mag. Het zijn vooral de uitwaaierende terrassen die hem een doorn in het oog zijn – terrassen die groter zijn dan toegestaan.

En dat komt nogal eens voor. Niek van der Heijden woont in een van De 9 Straatjes, een populaire winkelbuurt in het hartje van de stad. Hij woont daar sinds eind jaren tachtig en heeft de buurt, vooral de laatste tien jaar, enorm zien veranderen.

Steeds groter terras

“Toen ik hier kwam wonen was het een rustig buurtje met een slager, een bakker, een poelier, een drogisterij ,” vertelt Niek. “Nu is de kleine middenstand verdwenen en vind je hier dure modemerken en filialen van multinationals. Met de komst van de toeristenindustrie is de buurt onherkenbaar veranderd en is het veel drukker geworden. Ik woon boven een café en heb het type bezoekers zien veranderen. Het avondcafé werd een dagzaak voor dagjesmensen en toeristen, met een steeds groter terras. Als je boven een café woont, weet je dat dat overlast geeft; je weet dat ramen niet altijd open kunnen en je slaapt aan de achterkant van het huis. Je zorgt voor dubbel glas om herrie buiten te houden. Ooit koos ik daar natuurlijk zelf voor. Ik ben niet tegen gezelligheid, maar het moet wel enigszins binnen de perken blijven.”

Klagen niet mijn hobby

“Er is overleg geweest met de exploitant van het café, die probeert met zijn personeel ervoor te zorgen dat gasten de voordeur vrijhouden en dat werkt redelijk. Natuurlijk begrijp ik dat een uitbater wil verdienen. Klagen is niet mijn hobby. Maar dat hij elke avond en elke zondag het terras uitbreidt tot vóór de naastgelegen panden vind ik niet goed: dat is commercieel uitbaten van de toch al beperkte openbare ruimte.”

Hondje voor sociale cohesie

“Om dit te stoppen, heb ik contact gezocht met handhaving. Dat begon vorig jaar maart. Er is veel contact, ik heb regelmatig meldingen gedaan en foto’s van de uitwaaierende terrassen gestuurd. Handhaving doet wat ze kan neem ik aan, maar ze hebben het druk of de cafés hebben er maling aan. Handhaving geeft aan dat er gecontroleerd wordt, dat er waarschuwingen worden uitgedeeld, dat er brieven worden geschreven, maar voor mij en de andere bewoners heeft dat tot nu toe niets zichtbaars opgeleverd. Elke avond loop ik met mijn hondje een blokje om en dan zie ik bij alle horecagelegenheden in De 9 Straatjes en de tussenliggende grachten hoe de terrassen uitdijen óver de bekende ‘punaises’. Die punaises, geplaatst door de gemeente, geven aan tot hoever het terras mag staan. Er is geen enkel café of restaurant dat zich daaraan houdt. En handhaving heeft geen tijd en niet genoeg mensen om dat te corrigeren. En dat is bijzonder frustrerend.”

Team gebruikstoezicht aan het woord

“Helaas is het zo dat een foto door een bewoner van een terrasovertreding geen formele constatering is,” vertelt Megan, handhaver team Gebruikstoezicht Centrum. “Wij moeten de overtreding zélf constateren. Foto’s helpen wel om te weten waar de ergste overlast is en waar problemen zich vaker voordoen. De problemen met de ruimte in De 9 Straatjes zijn natuurlijk bekend bij ons, en ik begrijp dat het voor bewoners heel vervelend is. In de praktijk is de kans op een constatering na een individuele klacht heel klein. Ga je kijken zodra je kan, is er niets te zien. Ons team kan natuurlijk niet overal op elk moment zijn als er overlast is. Als iemand door rood rijdt staat er ook niet altijd een politieagent bij. We kijken daarom naar plekken waar het heel druk is, omdat het daar belangrijk is dat terrassen binnen de grenzen blijven en niet uitwaaieren. De 9 straatjes is een van de specifieke gebieden waar we deze zomer gericht hebben gecontroleerd. Ook op zondagen en ook in de avonden.”

Nieuwe gebiedsgerichte aanpak

De openbare ruimte wordt steeds intensiever gebruikt. Vooral op drukke plekken komt de toegankelijkheid in de knel door winkeluitstallingen, terrassen en parkeren op de stoep. Het dagelijks bestuur van Centrum heeft vijf prioriteiten om de binnenstad leefbaar te maken en te houden. Eén van deze prioriteiten is de doorloopruimte voor voetgangers verbeteren. Deze zomer is Centrum gebiedsgericht gaan handhaven op terrasoverlast in specifieke drukke gebieden en straten in de binnenstad. Megan: “Het betekent dat álle 166 terrassen herhaaldelijk worden gecontroleerd in de 9 straatjes, Damstraat, Nieuwmarkt, Martelaarsgracht, Paleisstraat, Spui, Spuistraat, Prinsenstraat en Herenstraat. We gaan van plek naar plek. Tijdens een terrassencontrole kijken we met de terrastekening in de vergunning of de tafels en stoeltjes - én bezoekers met drankjes - binnen de grenzen staan. En de aanwezigheid van een leidinggevende in een zaak is verplicht. Wanneer vaker overtredingen worden begaan wordt de bestuurlijke maatregel zwaarder. Dit is allemaal geregeld in het Horeca Stappenplan. Meer overtredingen kan ook inhouden dat er vaker gecontroleerd wordt. Dit kan uiteindelijk leiden tot verlies van de vergunning voor onbepaalde tijd en sluiting van de zaak. “Soms raken mensen die een klacht over een terras indienen gefrustreerd. Dan vragen ze zich af: waarom is dat terras de volgende dag niet aangepakt, zo moeilijk is dat toch niet? Maar ondernemers moeten wel eerst de kans krijgen om beterschap te tonen, we willen niet bij de eerste of tweede overtreding meteen vergunningen intrekken. Wel willen we bereiken dat iedereen regels naleeft om het in Amsterdam gezellig voor iedereen te houden.”

Resultaten gebiedsgericht handhaven

In 2016 waren er 44 constateringen naar aanleiding van klachten over terrasoverlast; in 2017 zijn dat er met de nieuwe aanpak 100 in de zomermaanden en 119 over het hele jaar tot dusver.