Dertien dieren die je waarschijnlijk nooit zal zien - maar er wel zijn

Door Redactie op Woensdag 4 oktober 2017 14:17   Regionaal   amsterdam, stadsdeel, grutto, rietBron: Gemeente Amsterdam


Dertien dieren die je waarschijnlijk nooit zal zien - maar er wel zijn

AMSTERDAM - Hij staat als riet, beweegt als riet en zijn kop wiegt als een rietstengel mee met de wind: de roerdomp. Dit reigertje is niet het enige dier dat je waarschijnlijk nooit zult zien, maar dat er wel is. Amsterdam kent veel bijzondere dieren. Speciaal voor dierendag lichten we er dertien uit.

Vos in Vondelpark en Jordaan

Wist u dat er een vos in het Vondelpark woont? Bekender is wellicht dat vorig jaar jonge vossen hun neusjes lieten zien in hartje Jordaan. De kans dat u een vos tegen het lijf loopt is klein, maar wordt wel steeds groter, zeker buiten het centrum. Want in natuurgebieden in en rondom de stad zijn steeds meer vossen, zo’n 40 tot 80 stuks. Jonge vossen die op zoek gaan naar een nieuw leefgebied vinden dit steeds vaker in de buurt van woonwijken.

De kieskeurige iepenpage

Hoog in een iep, alleen te zien op zonnige windstille dagen in de zomer, en alleen op twee plekjes in Zuid en Nieuw-West: de iepenpage. Deze vlinder stelt nog meer eisen aan zijn omgeving want de iepen moeten staan in leemhoudend zand, met lindes in de buurt voor de nectar. En dan huist deze zeldzame vlinder ook nog alleen in de toppen van de iepen, waardoor deze alleen met een verrekijker te zien is. Het is bijna een wonder dat deze vlinder in 2015 werd aangetroffen in een iep op een oprit naar de A10, nabij de Henk Sneevlietweg. Na deze vondst zochten natuurliefhebbers verder op diverse locaties in Nieuw-West, Zuid en Zuidoost waar iepen en linden bij elkaar staan. Ook in Osdorp werd de iepenpage aangetroffen. Er zijn verder alleen meldingen uit Eindhoven en Zuid Limburg. Ondanks dat het moeilijk zoeken is doen vrijwilligers volgend jaar weer een poging.

IJsvogel op de gracht

Geduld hebben, lang kunnen stilzitten, een ijsvogel zien: het kan. De kans dat u deze snelle blauwe flits ziet wordt zelfs steeds groter. Zeker in stadsdeel Noord. Want daar is een actieve ijsvogelwerkgroep die met hulp van de gemeente ijsvogelwanden maakt en onderhoudt. Met resultaat, want afgelopen winter broedden in Noord wel twintig paartjes. Ook in andere stadsdelen leggen vrijwilligers samen met de gemeente ijsvogelwanden aan en onderhouden deze. De zestig broedparen die in Amsterdam wonen hebben een steile wand nodig, met holletjes om in te broeden. Er is zelfs een ijsvogel die zo’n holletje heeft weten te vinden op de Uilenburgergracht.

Boommarter, dood of op camera?

De zeldzame boommarter is erg schuw en is vooral in de nacht actief. In Amsterdam worden voornamelijk dode boommarters aangetroffen, aangereden in het verkeer, zoals in 2012 op de Overtoom. Er is goed nieuws want recent zijn met wildcamera’s boommarters gespot in het Geuzenbos en in het Amsterdamse Bos. En dit jaar zijn er voor het eerst jongen geboren in het wilgenbos van de Diemer Vijfhoek.

De zonnende ringslang

Op zonnige dagen tussen maart en september kunt u wellicht ringslangen uitgestrekt zien zonnen in bermen van dijken of soms zelfs uitgestrekt op het asfalt. Hiervoor moet u naar het Amsterdamse Bos, Diemerpark, Diemerbos, de Uitdammerdijk of naar landelijk Noord. Vrijwilligers in stadsdeel Noord en Oost maken broeihopen van takken en bladeren waar de ringslang graag haar jaarlijkse portie van twintig eieren legt. Op 4 november, Natuurwerkdag, kunt u mee om te tellen hoeveel eieren daadwerkelijk zijn uitgekomen.

De gedoornde slakkenhuisbij

Deze zeldzame wilde bij heeft wel heel bijzondere huisvesting: hij woont het liefst in lege slakkenhuisjes in duingebieden. In 2014-2015 liet Amsterdam een grote inventarisatie doen naar wilde bijen en daarbij werd deze zeldzame soort ook gevonden in stadsdeel Zuidoost. Ook de blauwe metselbij (in stadsdeel Noord en Oost) en de grijze zandbij (in stadsdeel Zuid) zijn bijzondere vondsten. Op de wilde bijenkaart zijn alle wilde bijen van deze inventarisatie te zien.

Boomstronk of ransuil?

Ransuilen hebben ‘roestplaatsen’ waar ze in het najaar met soortgenoten bij elkaar komen om samen te overwinteren en te rusten. Ze zitten dan in gestrekte houding waardoor ze erg op een boomstam lijken. Ransuilen vliegen extreem geruisloos door de kleine trilhaartjes op hun veren. Hoewel dit de meest algemene uilensoort is in Amsterdam, is de kans dat je deze uil ziet toch vrij klein. Een kans heb je vooral in parken buiten het centrum, bij volkstuinen en begraafplaatsen. Horen kun je de ransuil overigens wel, bijvoorbeeld als hij in de vroege nacht op jacht gaat naar insecten. Naar schatting telt Amsterdam vijftig paartjes. Je oren oefenen in het herkennen van deze uilen kan bijvoorbeeld op de site van de Vogelbescherming.

Boomvalk in kraaiennest

Speciaal voor de bijzondere boomvalk zijn dit voorjaar drie kunstnesten geplaatst in het Gijsbrecht van Aemstelpark in Buitenveldert. Amsterdam deed dat om een boomvalkpaar tegemoet te komen, dat in 2015 broedde in het bosje aan de Parnassusweg. Omdat daar gebouwd gaat worden, moesten de bomen wijken. Boomvalken bouwen niet zelf een nest, maar logeren in bestaande nesten van kraaien en eksters. Dat kroost verlaat in april al het nest en rond die tijd komen de boomvalken vanuit tropische sferen aan in onze streken om er te broeden. Een boomvalk zien kan met enig geluk in het Diemerpark, daar broedt een opzichtige boomvalk in een oud kraaiennest bovenin een elektriciteitsmast.

Roerdomp vermomt zich als riet

De roerdomp is een kei in vermommen. Hij ziet eruit als riet en gedraagt zich bij gevaar als riet. Zijn camouflerende verendek helpt hem hierbij. Bij gevaar neemt hij de paalhouding aan, waarbij hij zijn kop en hals omhoog richt. Zijn kop deint mee met het wiegende riet. Hoewel de roerdomp zich maar zelden laat zien, is de roep van het mannetje wel makkelijk te herkennen als een laag en diep ‘whoemp’. Dit zeldzame reigertje tref je in Amsterdam aan in het Diemerpark, het Geuzenbos, de Volgermeerpolder en in het Westelijk Havengebied. In Nederland leven zo’n 320 broedparen.

Bosvleermuis

De bosvleermuis is heel zeldzaam en tot voor kort waren er alleen waarnemingen in het oosten van Nederland. In 2015 werd bij een vleermuizeninventarisatie in het Beatrixpark ook de bosvleermuis gehoord én gezien. Of de bosvleermuis ook in het Beatrixpark woont is onbekend, want het beestje vliegt wel 20 kilometer per nacht.

Kleine modderkruiper

De kleine modderkruiper is alleen ’s nachts te zien, in de modder waar hij met voelsprieten de bodem af zoekt naar kreeftjes en insectjes. Zijn aanwezigheid is goed nieuws: het water is schoon. De beste kans heeft u in sloten in Zuidoost of Buitenveldert, bijvoorbeeld in natuurgebied ‘t Kleine Loopveld aan de Kalfjeslaan.

Noordse woelmuis in Noord

In rietmoerassen in landelijk Noord kun je met veel geduld Noordse woelmuizen zien. Deze dikke muis, die ook wel rottekop of zeemol wordt genoemd, hoort tot een unieke ondersoort die alleen in Nederland voorkomt. De Noordse woelmuis staat op de rode lijst van bedreigde diersoorten en heeft veel concurrentie van andere woelmuissoorten zoals de veldmuis en de aardmuis die zijn leefgebied graag overnemen. De Noordse woelmuis graaft zijn gangen het liefst in nattig land dat zelden of nooit gemaaid wordt, en ook dat landschap is steeds zeldzamer in ons land. De Noordse woelmuis is in Amsterdam alleen te vinden op de grens tussen Waterland en landelijk Noord.

De grutto - hoe lang nog?

De grutto hoort als enige niet in dit rijtje thuis want grutto’s kunt u nu nog volop zien in de veenweidegebieden van landelijk Noord, de Osdorper Binnenpolder en de polders van Amstelland. Maar hoe lang nog? Vroeger woonden er binnen de stadsgrenzen van Amsterdam meer grutto’s dan in België, Frankrijk en Groot-Brittannië samen. Dit is al lang niet meer zo. Het landschap waarin de grutto gedijt verdwijnt: aangesloten veenweidegebied waar het boerenbedrijf ruimte laat voor de natuur, bijvoorbeeld door laat te maaien. De grutto wordt dan ook ernstig bedreigd. Bijzonder is de Wilmkebreekpolder in Amsterdam Noord, midden in de wijk Kadoelen. Naast heel veel kievitten broeden in dit vierhonderd jaar oude poldertje jaarlijks ook vijf gruttopaartjes.

Meer info en zelf op pad?

Via amsterdam.nl/dieren is veel info beschikbaar over de fauna in de stad. Een leuk boekje van een aantal stadsecologen is Het Amsterdamse beestenboek.

Zelf een bijzonder dier gezien? Deze kunt u melden op www.waarneming.nl.

Interessante excursies en cursussen worden onder meer gegeven door natuurvereniging IVN.