AMSTERDAM - De Kalverstraat is de duurste winkelstraat van Nederland. De huurprijs per vierkante meter is ongeveer 3000,- euro per jaar. Ook bij het Nederlandse Monopoly is de Kalverstraat de prijzigste straat.

Internationaal valt die prijs mee; in de duurste straat in New York is de huur €33.800,- per vierkante meter per jaar, in Hong Kong €23.000, in Parijs €13.000,-

Veemarkt

De Kalverstraat ontstond omstreeks 1400 als verlengde van de westelijke dijk langs de Amstel. Het was een van de uitvalswegen van de middeleeuwse stad. De veemarkt begon op de Dam, maar dat werd veel te druk. De markt verhuisde naar de aangrenzende Kalverstraat, vandaar de naam. Op de dijk waren al vroeg winkels, zoals slagerijen en boekwinkels. Er woonden rijke Amsterdammers, waaronder rond 1500 de geleerde bankier Pompeius Occo in zijn herenhuis 'Het Paradijs'.

Op een dinsdagmorgen lijkt het een vrij gewone nette en verzorgde winkelstraat. Hij wordt druk bevoorraad. Er lopen toeristen. Het ruikt soms naar hasj.

De bijna één kilometer lange straat met ongeveer 150 winkels is vrij smal. Multatuli schreef daarover: “Neen... de Kalverstraat moet niet verbreed, want wel beschouwd is dat ‘dringen’ 't prettigst van de zaak.”

Een kwartier voor God

Er zijn mooie plekken: de ingang bij De Munt, de doorkijk in de Heiligeweg en verderop het sfeervolle Spui. Dan de gevel van het oude Burgerweeshuis uit 1580, nu het Amsterdam Museum. Verderop is de wat verborgen katholieke kerk De Papegaai, waar opvallend veel mensen devoot bidden. 'Een kwartier voor God', staat bij de ingang.

Gerard Reve schreef in 1973 aan Simon Carmiggelt over die kerk: “Als je weder voor mij in de Kerk De Papegaai kaarsen gaat ontsteken voor Maria, tegen mijn drankzucht, moet je proberen te knielen ook, voor Haar altaar...”

Tenslotte het bevrijdend weidse uitzicht op de Dam. De Kalverstraat is natuurlijk door de ligging de belangrijkste winkelstraat van het land.

Shop. Never stop.

De beroemde particuliere zaken zijn vrijwel allemaal vertrokken of failliet. Weg zijn zijn de vroegere bioscoop en latere legendarische discotheek Roxy (door brand) en de grote boekwinkel met antiquariaat De Slegte. Fotostudio Heno is verhuisd. Hotel Polen brandde in 1977 af, er vielen 33 doden. In het paleisachtige voormalige Maison de Bonneterie zit nu een H&M 'flagshipstore'.

'Shop. Never stop.', is het motto op de website van de straat. De Kalverstraat richt zich vooral op jongeren, en weinig op rijke ouderen. Vroeger leefden er gewoon gezinnen met kinderen in de bovenhuizen. Nu is het onrendabel om aan de pui een ingang voor een woning te maken. Vrijwel alle verdiepingen staan treurig leeg.

Het eerste asfalt en de eerste roltrap

Veel moderne ontwikkelingen in Nederland begonnen in de Kalverstraat. Hij werd in 1873 als eerste straat in Nederland geasfalteerd. Tien jaar lang bleef het zelfs de enige geasfalteerde straat in Nederland. In 1896 was er de eerste openbare filmvoorstelling.

Vroom en Dreesman openden er in 1912 het eerste, destijds futuristische, nieuwerwetse warenhuis van Nederland, met liften en de eerste roltrap. V&D ging vorig jaar failliet.

De Kalverstraat was lang een toonaangevende deftige winkelstraat. Dat is goed te zien op oude foto's waar dames en heren in alle rust keurig bediend worden. Beelden van een trage, statige en voorgoed verdwenen wereld.