AMSTERDAM - 80 jaar geleden, op 31 maart 1937, besloot de gemeenteraad van Amsterdam tot de aanleg van een natuurgebied van bijna 1000 hectare. Het moest een 'sociaal bos' worden, bedoeld voor alle lagen van de bevolking. Burgers die geen geld hadden voor een dagje naar het strand of naar het Gooi konden zo ontspannen in een natuurlijke omgeving.

Boschcommissie

Vaak worden Cornelis van Eesteren en Jakoba Mulder als de ontwerpers van het Amsterdamse Bos beschouwd. Feit is echter dat ook de andere leden van de zogenoemde Boschcommissie als de biologen Jac. P. Thijsse en A.J. van Laren een even groot aandeel hadden in het succes van wat op dat moment grootste overheidsproject van Europa was. Zonder hun kennis had een bos in de polders ten zuiden van de stad nooit zo snel kunnen groeien.

Zonder crisis, geen bos

Nog voordat het ontwerp voor het bos af was, werd al begonnen met de aanleg van de Bosbaan. De gemeente kon zo gebruik maken van gelden die beschikbaar kwamen voor de werkverschaffing. Kantoorklerken, bakkers, marktkooplieden, allen die wilden werken tegen een honorarium dat iets hoger lag dan een bijstandsuitkering, moesten het zware graafwerk doen. Zo ontstonden de waterlopen, de ophoging van de 16 meter hoge heuvel en de aanleg van de wegen. De bestrating van de wegen werd weer betaald uit een nationaal Werkfonds. Het bos is er dan ook niet alleen vóór de Amsterdammers, maar is ook dóór de Amsterdammers aangelegd. Veel ouderen spreken daarom nog steeds vol trots van het Boschplan.

Een rijkdom aan ervaringen

Het Amsterdamse Bos kent een grote afwisseling van open plekken, dicht beboste gebieden en een wijd vertakt net van vijvers en waterlopen. Wie van de gebaande paden afgaat en op zijn wandeling het open veld kiest ontdekt een grote afwisseling van sferen. Nu eens zijn het statige lanen die hun inrichting ontlenen aan de tuinen van Hyde Park en Hampton Court, dan weer de met naaldbomen omzoom de hellingen die verwijzen naar berglandschappen of parkachtige delen, gestoffeerd met vrijstaande bomen voor vergroting van het perspectief. De ontwerpers gebruikten kleine niveauverschillen om afwisseling te brengen in het padenverloop. De verschillende verkeerstromen zijn zoveel mogelijk gescheiden gehouden, zodat je geen last hebt van elkaar.

Natuur in de een uitbreidende stad

Sinds de voltooiing van het bos in 1970 heeft het natuurgebied zich in twee tegenovergestelde richtingen ontwikkeld. Dat komt omdat het bos steeds meer in de stad kwam te liggen, maar ook omdat onze natuuropvatting veranderde. De natuur van het bos is er niet meer alleen voor het genot van de bezoeker. Het vormt nu een belangrijke schakel in de ecologische verbinding tussen het Gooi en het strand. De beheerders van het bos doen er ook alles aan om de biodiversiteit te vergroten. Aan de andere kant wordt het gebruik van het gebied steeds gevarieerder. Amsterdammers komen er niet meer alleen om te zonnen, te wandelen of te sporten. Er is nu ook een wellness-centrum, er worden het jaar rond vele festivals en voorstellingen georganiseerd en met de geitenboerderij en het Fun Forest zijn ook de attracties voor kinderen toegenomen. Het Amsterdamse Bos is daarmee misschien wel socialer en natuurlijker geworden dan de ontwerpers in de jaren '30 ooit voor mogelijk hadden gehouden.

Erfgoed van de Week

In de rubriek Erfgoed van de Week staat elke week een bijzondere archeologische vondst, vindplaats, voorwerp, monumentaal gebouw of historische plek in de stad centraal. Via de website amsterdam.nl/erfgoed, Twitter @erfgoed020 en Facebook Monumenten en Archeologie delen de erfgoedexperts van Monumenten en Archeologie het erfgoed van de stad met Amsterdammers én overige geïnteresseerden.