AMSTERDAM - Het monument op de Dam is, behalve op 4 mei, vooral een verzamelplaats voor groepen toeristen. Lachend poseren ze er voor een foto. Maar het is ook het startpunt voor de stadswandeling die vluchtelingen met een verblijfsvergunning maken.

Voorafgaand aan de inburgering biedt de gemeente oriëntatielessen aan. Een onderdeel hiervan is de wandeling Oriëntatie op de stad. Docent Arlen Mendez begeleidt een groep van tien mensen uit Syrië, Irak, Soedan en Eritrea. Sommigen van hen wonen nog in het asielzoekerscentrum Wenckebachweg in afwachting van een woning. Anderen hebben al een huis. De meesten luisteren geïnteresseerd naar Mendez. Enkelen lijken er met hun hoofd niet helemaal bij te zijn en één van hen houdt zelfs een beetje afstand van de groep. Later blijkt waarom.

Indrukwekkend stil

Met op de achtergrond de typische stadsgeluiden van trams, touringcars en auto’s, begeleid door een zenuwslopend geslijp aan het pand naast de Bijenkorf, vertelt Mendez over de Nationale Herdenking op 4 mei. Over de twee minuten stilte die dan worden gehouden om de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en andere oorlogen te herdenken. Hoe indrukwekkend de stilte van zoveel mensen bij elkaar is.

Niet meer bang

Na wat informatie over Het Paleis - nee, de koning en koningin wonen er niet - loopt de groep naar schuilkerk de Papegaai in de Kalverstraat. Dawit luistert vol belangstelling. Hij vluchtte uit Eritrea.

Nadat hij na elf jaar weigert nog langer gedwongen voor de Eritrese overheidsdienst te werken, moet hij een jaar de gevangenis in. Wanneer hij vrijkomt, besluit hij te vluchten. Vrijheid staat voor hem gelijk aan ‘niet meer bang hoeven zijn’.

Vooruitkomen

Filmon, ook uit Eritrea, heeft tot zijn vreugde sinds kort een woning in Molenwijk. Zijn leven in zijn moederland beschrijft hij als kansloos. “Jullie hadden vorige maand toch verkiezingen, waarbij je uit vele partijen kon kiezen? In Eritrea is maar één partij. Die wordt geleid door een dictator. Vrijheid is dat er een democratie is, dat je vrij bent om naar school te gaan, dat de zorg goed is geregeld. Dat je vooruit kan komen in het leven. Ik sta al geregistreerd bij de Hogeschool van Amsterdam voor een opleiding. Maar eerst het inburgeringsexamen halen.”

Afleiding

Arlen Mendez is zelf dochter van een vluchteling. Ook daarom vindt ze dit werk zo interessant. Op de valreep vertelt ze dat de Soedanese man die afstand van de groep hield, vanochtend te horen heeft gekregen dat zijn vader en zus in Soedan zijn gedood. “Zou je wel meegaan vanmiddag?”, had Mendez hem gevraagd. Ja, hij wilde juist graag mee. Had hij een beetje afleiding.