Je viert je verjaardag thuis en de gastenlijst groeit elke dag. Dan wil je weten hoeveel je moet inslaan zonder dat de flessen halverwege de avond op zijn, of dat je gang na afloop vol halflege kratten staat. We rekenen het stap voor stap door aan de hand van een herkenbaar Amsterdams voorbeeld.

Het scenario: een verjaardag in een bovenwoning in Oost

Stel: je woont op drie hoog in Amsterdam-Oost, zonder lift en met een koelkast van gewone afmetingen. Je hebt veertig mensen uitgenodigd voor een zaterdagavond van acht uur tot één uur. Er komen collega's, vrienden van vroeger, buren en een paar familieleden. Sommigen blijven de hele avond, anderen komen alleen even een glas heffen. Je wilt dat iedereen iets van zijn gading vindt: bier, wijn en genoeg alcoholvrij.

Stap 1: tel de uren, niet alleen de gasten

De meeste rekensommen voor feestjes gaan uit van een vuistregel: in het eerste uur zo'n twee drankjes per persoon, daarna ongeveer één per uur. Die regel geldt voor álle drankjes, dus ook voor water, frisdrank en alcoholvrij bier. Zie het als een bovengrens om voldoende in huis te hebben, niet als een richtlijn voor hoeveel je gasten moeten drinken.

Voor dit scenario ziet de som er zo uit:

  • eerste uur: 2 drankjes per persoon

  • vier uur daarna: 4 drankjes per persoon

  • totaal: 6 drankjes per persoon

  • 40 gasten × 6 =

    240 consumpties

In de praktijk ligt het werkelijke verbruik vaak lager. Niet iedereen blijft vijf uur en niet iedereen drinkt elk uur iets. Juist daarom is het verstandig om de 240 niet volledig in alcohol om te rekenen.

Stap 2: verdeel over bier, wijn en alcoholvrij

Hoe je de 240 verdeelt, hangt af van je gezelschap. Je kent je gasten het best. Voor een gemengde groep is een redelijke inschatting: ongeveer 40 procent bier, 35 procent wijn en 25 procent alcoholvrij.

Bier

Veertig procent van 240 komt neer op zo'n 96 flesjes. Dat zijn vier kratten van 24. Een tap of fust is in een appartement vaak meer gedoe dan het oplevert, zeker als je alles de trap op moet sjouwen. Wil je de bierberekening verder uitwerken, bijvoorbeeld voor een groter tuinfeest of als je twijfelt tussen flesjes en een fust, dan lees je in dit stuk over hoeveel bier per persoon op een feestje hoe je die som opbouwt. Vergeet ook niet dat er statiegeld op kratten zit. Die lever je na afloop gewoon weer in.

Wijn

Uit een standaardfles van 75 cl schenk je ongeveer zes glazen. Voor 84 glazen wijn (35 procent) heb je dus zo'n veertien flessen nodig. Een praktische verdeling is meer wit dan rood, met een paar flessen rosé of mousserend voor het eerste uur. Wijn heeft voor de gastheer of gastvrouw een voordeel: een dichte fles blijft goed. Wat je niet opmaakt, schenk je later gewoon zelf.

Alcoholvrij en water

Reken op ongeveer zestig alcoholvrije consumpties. Denk aan alcoholvrij bier, alcoholvrije wijn, frisdrank en iets met bubbels voor wie niet drinkt. Zet daarnaast een paar karaffen kraanwater neer met ijs en schijfjes citroen. Water telt niet mee in de berekening, maar zorgt er wel voor dat de avond voor iedereen prettig blijft.

Stap 3: de Amsterdamse praktijk

Op papier klopt de som, maar een bovenwoning heeft zo zijn eigen beperkingen:

  • Koelruimte: vier kratten en veertien flessen passen niet in een gewone koelkast. Een badkuip of grote emmer met ijs werkt prima. Zet de wijn pas een uur of twee van tevoren koud.

  • Trappen: laat de boodschappen bezorgen of haal ze in twee keer. Kratten van een steile Amsterdamse trap tillen doe je liever niet om half acht, als de eerste gasten al aanbellen.

  • Buren: laat ze vooraf weten dat het feest is, of nodig ze uit. Dat scheelt een hoop.

  • Glas: reken op een flinke berg lege flessen. Kijk van tevoren waar de dichtstbijzijnde glasbak staat.

  • Op een boot? Dan heb je nog minder ruimte en moet de schipper de hele avond nuchter blijven. Neem dan iets minder mee en meer alcoholvrij.

Als de gastenlijst blijft schuiven

Het lastigste aan veertig gasten is dat het er zelden precies veertig worden. Komen er dertig, dan houd je volgens dezelfde som een krat bier en een paar flessen wijn over. Komen er vijftig, dan raakt het wit rond elf uur op. Vraag bij je slijterij na of ze ongeopende flessen terugnemen. Sommige doen dat, maar lang niet allemaal.

Is de groep echt onvoorspelbaar, of heb je geen zin in sjouwen en opruimen? Dan kun je het feest ook verplaatsen naar een restaurant. Bij een High Wine reserveer je per persoon en krijg je een vaste selectie wijnen met hartige hapjes. Je hoeft dus niets te berekenen, niets te koelen en niets af te voeren. Voor een kleinere kern van vrienden of familie is dat een overzichtelijke manier om je verjaardag te vieren, terwijl het grote feest thuis bescheidener kan blijven.

Wat je na afloop overhoudt

Wie zo rekent, houdt meestal vooral dichte wijnflessen en wat frisdrank over. Dat is precies wat je wilt, want het blijft goed en raakt vanzelf op. Bier in kratten lever je in, en een volle kelder blijft je bespaard. Begin bij de uren, verdeel eerlijk over bier, wijn en alcoholvrij, en houd rekening met je trap en je koelkast. Dan zit niemand droog en heb je de dag erna weinig op te ruimen.