AMSTERDAM - De historische rijkdom van Amsterdam lijkt onuitputtelijk. Ondanks de grote kennis die er over de oude stad bestaat, doen medewerkers van Monumenten en Archeologie regelmatig bijzondere ontdekkingen. Zoals kort geleden op de bel-etage van Singel 284.

Pand met geschiedenis

Oorspronkelijk bestond Singel 284 uit twee aparte gebouwen: een breed en een smal huis. Dit is duidelijk zichtbaar op de kaart van Balthasar Florisz van Berckenrode uit 1625. De eerste huizen verrezen waarschijnlijk kort na 1586 toen deze kant van het Singel voor bebouwing werd vrijgegeven. Maar rond 1639 besloot de toenmalige eigenaar Singel 284, samen met de buurpanden 282 en 286, van een gemeenschappelijke voorgevel te voorzien. Het ontwerp was van veelgevraagde architect Philip Vingboons (1607-1678). Het brede en het smalle pand werden samengevoegd en verdwenen achter het middelste deel van de nieuwe gevel.

Pronkende burgemeester

De opdrachtgever van de verbouwing was niemand minder dan burgemeester Anthony Oetgens van Waveren (1585-1658). Deze Oetgens van Waveren – telg uit een oud regentengeslacht – ging zelf in het middelste pand wonen en verhuurde de twee andere panden. Dat hij een gevel liet optrekken die deed voorkomen dat het om één groot gebouw ging, spreekt boekdelen. Oetgens suggereerde daarmee dat hij in een van de breedste huizen van de stad woonde. Maar met een simpel kijkje achter de schermen kunnen we aflezen dat de oudere bouwmassa qua hoofdstructuur altijd behouden is gebleven. Wel werd het interieur volgens de eisen van de tijd op indrukwekkende wijze vernieuwd.

Opzienbare ontdekking: driehoekige kinderbintjes

Wat direct opvalt bij binnenkomst in de voorkamer, is het rijk beschilderde cassetteplafond aan de achterzijde. Deze schilderingen zijn vermoedelijk pas na het overlijden van Anthony Oetgens van Waveren in 1658 aangebracht. Te zien zijn onder andere prachtige schaduwen, waaruit is op te maken dat de kamer aanvankelijk alleen daglicht via de vensters in de achtergevel ontving. Een ander bijzonder onderdeel van het interieur is de blind vernagelde grenenhouten vloer; oftewel een plankenvloer zonder zichtbare spijkers. De planken strekken zich van voor- tot achtergevel en zijn maar liefst tien meter lang. Volkomen uniek is echter de samengestelde balklaag, die in de voorkamer achter een later plafond tevoorschijn is gekomen: op de grote dragende balken zijn niet de gebruikelijke vierkante maar driehoekige balken aangebracht. De open ruimtes tussen de driehoekige balkjes zijn dichtgezet met schuin geplaatste plankjes. Hierdoor ontstond een uitzonderlijk representatief eikenhouten plafond, waarvan vooralsnog geen andere voorbeelden in Nederland bekend zijn.

Erfgoed van de Week

In de rubriek Erfgoed van de Week staat elke week een bijzondere archeologische vondst, vindplaats, voorwerp, monumentaal gebouw of historische plek in de stad centraal. Via de website amsterdam.nl/erfgoed en twitter @erfgoed020 delen de erfgoedexperts van Monumenten en Archeologie onder #erfgoed020 het erfgoed van de stad met Amsterdammers én overige geïnteresseerden.