AMSTERDAM - In het Cobra Museum opent aanstaande zondag de tentoonstelling 'Le Corbusier’s vierde dimensie'. Hier kun je tekeningen, schilderijen, sculpturen en wandtapijten van de bekende ontwerper te zien. De titel is gebaseerd op een uitspraak van Le Corbusier waarin hij zijn artistieke proces vergelijkt met het betreden van een ‘miraculeuze vierde dimensie’. Dit slaat ook op het feit dat Le Corbusier, in zijn beeldende praktijk, volop de ruimte gaf aan het irrationele.

Beton én doek

Le Corbusier (1887-1965) is vooral bekend als architect en stedenbouwkundige en heeft een imposante lijst projecten op zijn naam staan. Zijn bekendste werk is de Unité d’Habitation (1952) in Marseille. Dit wooncomplex opgetrokken uit beton staat op de werelderfgoedlijst. De architectuur van Le Corbusier wordt doorgaans gezien als een belangrijk voorbeeld van rationalisme en functionalisme. Wat haaks staat op de modus die hij had als beeldend kunstenaar. De tentoonstelling belicht dus een minder bekende, spannende andere kant van deze man die ook zijn sporen naliet in Amsterdam.

De vruchten van Le Corbu

Zijn invloed tot op de dag van vandaag op talloze manieren terug te vinden in de architectuur en stedenbouw. Le Corbusier nam de menselijke maat altijd als vertrekpunt. Daarbij hanteerde hij, om tot een ontwerp te komen, vijf vaste uitgangspunten - die hij ook publiceerde in Vers une architecture (1921). Dat laatste klinkt erg pragmatisch, toch is het (bij elkaar genomen) een succesformule gebleken. Waarvan we de vruchten nu nog plukken. De vrije plattegrond met al dan niet open keukens en tuinen als verlengde van de woonvertrekken zijn nu zo algemeen doorgedrongen in de Nederlandse architectuur dat niemand daar meer van opkijkt. Maar in de eerste helft van de 20ste eeuw was het nieuw om de indeling van het gebouw aan te passen aan de wensen van de gebruikers in plaats van andersom.

Herkenning in Amsterdam

Een ander kenmerk is dat Le Corbusier beton gebruikte dat hij in het zicht liet (beton brut). Kleur werd toegepast in samenwerking met andere kunstenaars. En voorzieningen zoals zonweringen integreerde hij in het ontwerp, dit zie je bijvoorbeeld terug in de vorm van betonnen frames die als onderdeel van de gevel uitkragen en zo voor schaduw zorgen. Hoewel Le Corbusier in Amsterdam geen gebouwen ontworpen heeft, zijn er flink wat gebouwen waar je hem in kunt herkennen. Bijvoorbeeld: de Verfdoos aan de Slotermeerlaan bij Plein ’40-’45, de Warnersblokkken van de Dirk Schäferstraat, één van de appartementencomplexen aan de Beethovenstraat tegen het Beatrixpark aan, het Autopon-gebouw aan de Overtoom, het Cygnus-gymnasium aan de Wibautstraat en het Marine-etablissement op het Marineterrein. Stuk voor stuk gebouwen die eruit springen en ondanks hun grove uitstraling aangenaam zijn om in te vertoeven. En het intuïtieve, menselijke aspect komt dus nog sterker tot uitdrukking in Le Corbusier’s vrije werk.

Erfgoed van de Week

In de rubriek Erfgoed van de Week staat elke week een bijzondere archeologische vondst, vindplaats, voorwerp, monumentaal gebouw of historische plek in de stad centraal. Via de website amsterdam.nl/erfgoed, Twitter @erfgoed020 en Facebook Monumenten en Archeologie delen de erfgoedexperts van Monumenten en Archeologie het erfgoed van de stad met Amsterdammers én overige geïnteresseerden.