AMSTERDAM - Een foto van Betondorp in Amsterdam Oost, een beeld van een liggend ram gevonden bij de Rozengracht, zeven gapers die vanuit een stellingkast de kijker aanstaren, een panoramafoto van de Beulingsloot en Herengracht én het monument voor Samuel Sarphati in het gelijknamige park. Vijf voorbeelden van voorstellingen die op foto’s uit de Collectie Bureau Monumentenzorg (nu Monumenten en Archeologie) zijn te zien. De collectie, bestaande uit ruim 43.000 foto’s, is onlangs door de inzet van honderden vrijwilligers volledig online beschikbaar gekomen op de Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam.

Foto's herontdekt

De collectie zwart-wit foto’s is tijdens de vorige eeuw door verschillende fotografen van het Bureau Monumentenzorg gemaakt en bestaat voornamelijk uit foto’s van monumenten in de Amsterdamse binnenstad. Denk hierbij aan foto's van gevels, luchtfoto's, bouwkundige details, tekeningen, prenten, kaarten en bouwtekeningen. Maar het zijn niet alleen de hoogtepunten van de stad. Juist veel ontoegankelijke, onbekende, inmiddels gesloopte of verbouwde panden zijn nu voor alle geïnteresseerden beschikbaar gekomen.

VeleHanden

Voordat deze collectie online kon verschijnen is veel werk verzet door medewerkers van het Stadsarchief en Monumenten en Archeologie en honderden vrijwilligers. Nadat de negatiefvellen in 2014 werden overgedragen aan het Stadsarchief Amsterdam werden deze eerst gedigitaliseerd. Vervolgens is er in 2015 door medewerkers van Monumenten en Archeologie een selectie gemaakt  uit de negatievencollectie en zijn deze 43.000 beelden door middel van een VeleHanden-tool uit de negatiefvellen geknipt, waarna ze in het project Amsterdamse Monumenten op Vele Handen werden aangeboden om beschreven te worden door vrijwilligers. VeleHanden is een online crowdsourcing website van Picturae waar archieven en musea hun gedigitaliseerde collecties ter ontsluiting aanbieden aan het grote publiek. Hierdoor kan iedereen vanuit huis, wanneer en hoe vaak hij wil, kan helpen om documenten of foto’s te beschrijven. Het Stadsarchief was de initiatiefnemer van VeleHanden en heeft al diverse projecten uitgevoerd, maar is nog steeds andere collecties op deze manier aan het ontsluiten. Op dit moment wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het beschrijven van miljoenen notariële akten in het project Alle Amsterdamse Akten.

Puzzelen op hoog niveau

De collectie werd in ruim 2 jaar beschreven door honderden vrijwilligers. Veel van deze gepassioneerde vrijwilligers hebben uren gepuzzeld, op streetview gezocht, gestudeerd op bouwstijlen en -ornamenten of zijn zelfs te voet of op de fiets de stad ingegaan om een foto te kunnen lokaliseren. Eén van de vrijwilligers die vanaf de start betrokken was bij dit project zei: "Het is ook een soort sport. Dit is puzzelen op hoog niveau. Ik neem me voor het een uurtje te doen, maar meestal wordt het wel drie uur. Het is heel verslavend. Aan de andere kant: het is een soort relaxprogramma. Even in een andere wereld." Dit vele werk heeft één van de best beschreven onderdelen van de Beeldbank van het Stadsarchief opgeleverd en is nu voor iedereen online beschikbaar.

Erfgoed van de Week

In de rubriek Erfgoed van de Week staat elke week een bijzondere archeologische vondst, vindplaats, voorwerp, monumentaal gebouw of historische plek in de stad centraal. Via de website amsterdam.nl/erfgoed, Twitter @erfgoed020 en Facebook Monumenten en Archeologie delen de erfgoedexperts van Monumenten en Archeologie het erfgoed van de stad met Amsterdammers én overige geïnteresseerden.