AMSTERDAM - Op donderdag 26 november gaan de lichten weer aan in de binnenstad. Dan begint de vijftiende editie van het Amsterdam Light Festival, dat tot en met zondag 17 januari 2027 duurt. Het festival startte in 2012 en krijgt in dit jubileumjaar een nieuwe route door het centrum. Hieronder lees je wat er te zien is, hoe je het festival bezoekt en wat er rond de opening gebeurt.

Wat is er nieuw aan de route en waarom valt neon zo op?

De nieuwe route loopt door het centrum, met kunstwerken boven, naast en op het water. Er is dit jaar geen overkoepelend thema, waardoor de makers zelf bepalen welk verhaal ze over de stad vertellen. De organisatie belooft werk dat gedurfd, politiek en kleurrijk is, van een onmogelijke waterval tot roddelende robots.

Neon speelt daarbij een zichtbare rol. Onder de deelnemers is Chankalun, een kunstenaar die afwisselend in Hongkong en Parijs werkt en vooral handgebogen neon gebruikt. Dat lichtvocabulaire kleurt allang niet meer alleen galeries en winkelgevels, het duikt ook op in digitale entertainment: een online platform als neonstakes casino draagt de gloed zelfs in de naam, met een lobby vol slots en jackpots en live-tafels waar echte dealers via een livestream aan tafel zitten.

Het ene werk nodigt uit om stil te staan op een brug, het andere om een avond door een lobby vol spellen te bladeren. Allebei leunen ze op dezelfde eigenschap van licht: in het donker trekt het de blik.

Ook Amsterdamse makers doen mee, onder wie ontwerper Frankey en conceptueel kunstenaar Meeus van Dis. Zij staan naast kunstenaars uit onder meer Hongkong, Georgië, Mexico en Australië. Verder hoort de Britse kunstenaar Chila Kumari Burman, die in haar werk stereotypen ter discussie stelt, bij de line-up. Zo krijgt een bezoek aan het centrum van de stad een internationaal tintje.

Hoe bezoek je het festival: lopend, op de fiets of vanaf het water?

Dat kan op alle drie de manieren. De lichten staan dagelijks aan van 16.30 tot 23.00 uur, met uitzondering van oudejaarsdag, wanneer het festival om 21.00 uur sluit.

● Lopen: de wandelroute is 4,5 kilometer lang en kun je geheel of in delen afleggen.

● Varen: een tocht duurt gemiddeld 75 minuten, op een overdekte en verwarmde rondvaartboot of op een open boot met dekentjes.

● Fietsen: ook per fiets kun je de route volgen.

Wie met een eigen boot wil varen, krijgt te maken met andere vaarregels dan normaal. Rondvaarten van de officiële partners herken je aan het Official Partner-label. Voor kinderen van 7 tot 12 jaar is er een Kids Walk, met feitjes, quizvragen en een speurtocht over de hele of de halve route.

Wat gebeurt er tijdens de Light Nights?

Op drie avonden is er extra programma langs de route: op 26 november, 12 december en 19 december. Dan zijn er pop-upoptredens, vertellen verhalenvertellers bij de kunstwerken en openen partners langs de route hun deuren voor workshops. De openingsavond is dus meteen de eerste Light Night, een goed moment om de nieuwe route met extra programma te zien.

Wie zo'n avond verlengt, ziet hoe het uitgaansleven in de wintermaanden naar binnen schuift. Na een koude wandeling kiezen sommigen voor een warme plek, een maaltijd of ontspanning thuis. Een deel van dat aanbod is digitaal: live casino's streamen roulette en blackjack vanuit een studio, met een echte dealer aan tafel en tafels die ook laat op de avond open zijn.

Welke rol speelt de smartphone bij een festival als dit?

Een grote. Bij de wandelroute draait veel om het scherm in je hand: volgens het Amsterdam Light Festival geeft de app een audiotour, achtergronden bij de makers en, met je locatievoorzieningen aan, precies weer waar je loopt. De app komt kort voor de opening beschikbaar. Ook de kunstenaars werken digitaal.

Mario Carrillo maakt animaties op basis van code en de praktijk van Ivan Kalinichev omvat onder meer augmented reality en video. Luzinterruptus staat bekend om projecten waarin bezoekers meedoen.

Dat past bij hoe Nederlanders met digitale spellen omgaan. Cijfers van GameTrack/Ipsos, in juni gepubliceerd door MarketingTribune, laten zien dat 54 procent van de Nederlanders tussen 6 en 75 jaar videogames speelt op een smartphone of tablet. Games via apps nemen 53 procent van de bestedingen aan videogames voor hun rekening, ruim 610 miljoen euro.

Voor aanbieders van online casinospellen is dat een logisch vertrekpunt. Wie de telefoon als hoofdpodium ziet, ontwerpt lobby's, live-tafels en sportoverzichten voor een klein scherm, met duidelijke rijen spellen, snelle animaties en kleuren die in het donker opvallen. Het is dezelfde les die lichtkunstenaars trekken: een sterk ontwerp werkt in één oogopslag.

Wat helpt bij de voorbereiding op je bezoek?

Plan vooral je vervoer en je tijd. Het festival moedigt bezoekers aan om met het openbaar vervoer of de fiets te komen, en wie op een vaste avond wil varen, boekt zijn rondvaart het best op tijd. Een wandeling van 4,5 kilometer duurt langer dan je denkt als je bij de kunstwerken stilstaat, dus kleed je warm. Onderweg kun je bij horecapartners langs de route terecht voor een warme pauze, en via de app zijn daar ook kortingsdeals te vinden.

Een informatiepunt aan het Waterlooplein is van donderdag tot en met zondag open van 16.30 tot 21.00 uur, en tijdens de kerstvakantie van 19 december tot en met 3 januari dagelijks. Op 25 en 31 december is het gesloten.

De organisatie wil na vijftien jaar tradities doorbreken, en de nieuwe route is daar de meest zichtbare stap in. Of je nu lopend, fietsend of varend komt: vanaf 26 november is het centrum weer een open galerie in het donker.